محمد موسوى بجنوردى
80
علم اصول ( فارسى )
و فقد قيدى و خلاصه آنكه در لسان دليل مطلق قدرت معتبر بود ، بهطور مطلق اين حالت مثل قدرت عقلى و عين آن مىشود و همانطور كه در باب قدرت عقلى چنانچه قبل از زمان واجب حفظ قدرت نكرده باشم يا تحصيل قدرت نكرده باشم ، عقل مرا معذور نمىدارد . اينچنين قدرت شرعية ، با اين سعه نيز ، مثل قدرت عقلى مىشود . اما اگر قدرت محصور باشد به زمان واجب ، در اينجا هيچ دليلى بر وجوب مقدمات وجوديه قبل از زمان واجب نداريم ، چون دخالت در ملاك دارد و اگر آن را قبلا بياوريم ؛ بدون ملاك ، امرى را اتيان كردهايم . در اينجا به مناسبت به بعضى از فروع فقهيه اشاره مىكنيم كه بزرگان فرمودهاند اتيان آنها واجب است و بايد ايجاد شود ، درحالىكه زمان واجب نيامده است . مثلا در باب وضو فقها گفتهاند : اگر من يقين دارم تا چند ساعت ديگر تحصيل آب برايم مشكل مىشود و امكان ندارد ، چنانچه اكنون آب دارم ، واجب است كه آن آب را براى وضو نگه دارم و اگر آب ندارم ، لازم است كه هم اكنون كه تحصيل آب ممكن است براى تحصيل آن بروم . اگر اينطور باشد مىفهميم كه قدرت معتبر در باب وضو مطلق القدرة است و اين قدرت هم قدرت شرعية است . البته بين علما جاى كلام است كه آيا وضو هم واجب مشروط است يا نه . از باب « التفصيل قاطع للشركة » بايد گفت : همانطور كه در تيمم آمده است كه اگر آب نباشد تيمم بر شخص واجب است و تفصيل داده شده است ، پس نمىتوان قائل به شركت شد . يعنى لازمهء اين امر آن است كه اگر آب بود ، وضو بر شخص واجب است . بنابراين ، وضو هم واجب مشروط مىشود به وجود و تمكن آب و مشروط به قدرت شرعية است - همانطور كه